HISTORIA DZËJANIÔ
RËMSCZÉGÒ PARTU KPZ
W 1981 r. z inicjatywy Franciszka Ptacha, mieszkańca Rumi, grupa osób postanowiła utworzyć oddział miejski Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego. Pierwszym prezesem zarządu oddziału został wybrany F. Ptach.
Zarząd rumskiego oddziału od razu postawił sobie ambitne zadania. Najważniejszym było „roztaczanie opieki nad wszelkimi formami kaszubskiej kultury w Rumi i inspirowanie jej dalszego rozwoju”. Postanowiono reaktywować chór „Dzwon Kaszubski”, działający w latach 1957 – 61 przy Rumiańskich Zakładach Garbarskich, występować do Rady Miejskiej o nadawanie kaszubskich patronów nowym ulicom i obiektom użyteczności publicznej, organizowanie spotkań i prelekcji, urządzanie wystaw. Planowano również organizować wycieczki po Kaszubach i kurs haftu kaszubskiego.
W 1983 r. odbyły się wybory II kadencji. Na tę i następną prezesem został wybrany Ludwik Bach. Tchnął nowego ducha w działalność i ustalił funkcjonujące praktycznie do dziś ramy organizacyjne: zebrania zarządu co miesiąc i co kwartał zebrania ogólne członków połączone z prelekcją znanych osobistości, działających na niwie pomorskiej i kaszubskiej. Do tego dochodziły wycieczki po Kaszubach, zabawy, spotkania opłatkowe i organizowanie konkursów miejskich „Rodnej Mowy”.
W 1986 r. podjęto starania o ufundowanie własnego sztandaru. Uroczystość wręczenia odbyła się 12 listopada 1988 r. Na ręce prezesa L. Bacha sztandar wręczył wiceprezes ZKP Zygmunt Orzeł. Kilkanaście dni później, 27 listopada, w kościele Św. Krzyża nastąpiło poświęcenie sztandaru, czego dokonał ks. bp. A. Śliwiński podczas uroczystej mszy św. koncelebrowanej.
Pod koniec lat 80. XX w. oddział liczył już ok. 150 członków i był jednym z najliczniejszych i najaktywniejszych w Zrzeszeniu.
W następnych kadencjach prezesami byli kolejno: Józef Kryszewski (1989 – 1992), Józef Lanc (1992 – 1998), Kazimierz Klawiter (1998 – 2004), Józef Lanc (2004 – 2010), Jerzy Hoppe (2010 – 2013), Ludwik Bach (2013 – 2019) i Józef Lanc (2019 – 2022 i 2022 – ).
W 2002 r. został wybudowany i 31 sierpnia poświęcony budynek, który przyjął nazwę „Svãntopôłk”. Jest własnością rumskiego oddziału ZKP. W nim znajduje się biuro i odbywają spotkania członków Zrzeszenia.
W 2006 r. ufundowano i poświęcono nowy sztandar oddziałowy. Istniejący sztandar już uległ częściowemu zniszczeniu i poza tym stracił na aktualności wskutek zmiany herbu Rumi. Uroczyste poświęcenie sztandaru nastąpiło 11 czerwca 2006 r. i połączono je z obchodami 25-lecia Oddziału.
Od 1992 r. zaczęto co roku organizować wielką imprezę kulturalną, jaką są Jarmarki Kaszubskie w Rumi. W 2022 r. odbyła się 28 tego typu impreza. Współorganizatorem Jarmarku obecnie jest Miejski Dom Kultury w Rumi.
Od 1994 r. part w Rumi zaczął organizować po kolei w rumskich kościołach msze św. z liturgią słowa i kazaniem w języku kaszubskim, które odprawia do dziś ks. prałat Stanisław Megier, proboszcz parafii Przemienienia Pańskiego w Gdyni-Cisowej.
Wspólnie z MDK rumski part co roku organizuje konkursy „Rodny Mòwë’, Wiedzy o Kaszubach, „Méster belnégò czëtaniô”, przeglądy piosenki kaszubskiej „Jô spiéwiã pò kaszëbskù”. Przy oddziale działa też klub „baśkarzy”. Co roku organizujemy wycieczki i zabawy kaszubskie.
W 2004 r. zarząd oddziału zaczął wydawanie biuletynu informacyjnego oddziału, który przyjął nazwę „Rëmskô Kleka”. W latach 2004 – 2019 był wydawany jako miesięcznik, a obecnie ukazuje się 5 razy w roku. W marcu 2023 r. ukaże się jubileuszowy 200. numer. W 2004 r. utworzono również chór kaszubski „Rumianie”, który zaczął działać przy Miejskim Domu Kultury.
Doniosłym wydarzeniem był XIX Światowy Zjazd Kaszubów, który odbył się 1 lipca 2017 r. w Rumi, a współorganizatorem był rumski oddział. Tego samego dnia odbyło się odsłonięcie i poświęcenie obelisku bp. Konstantyna Dominika w Rumi, który został wykonany z inicjatywy Akcji Katolickiej przy współudziale ZKP O/Rumia. W tym miejscu należy dodać, że inicjatorami i współorganizatorami pierwszych Zjazdów Kaszubów byli liderzy rumskiego oddziału ZKP, Kazimierz Klawiter i Grzegorz Szalewski, a współorganizatorem Zjazdu w Wejherowie (2001 r.) był oddział rumski.
Wśród najważniejszych dokonań ZKP O/Rumia oprócz tych opisanych wyżej należy jeszcze wymienić: wybudowanie kapliczki św. Jana Nepomucena na placu przykościelnym Św. Krzyża (1990 r.), ufundowanie i wykonanie tablicy upamiętniającej przedwojennego wójta Rumi, Hipolita Roszczynialskiego (zginął w 1939 r. w Piaśnicy), uporządkowanie i zabezpieczenie grobów starego cmentarza i ruin XIV-wiecznego kościoła w Starej Rumi (1993-1994), wykonanie i odsłonięcie przy ruinach tego kościoła pomnika księcia gdańskiego Mściwoja II (1994 r. – 700. rocznica jego śmierci). W latach 2000 – 2010 rumski oddział pełnił rolę organu prowadzącego szkoły podstawowe na Głodnicy i w Starej Hucie z filią w Bączu.
Wielu członków rumskiego oddziału ZKP pełniło (i dalej pełni) różne funkcje we władzach naczelnych ZKP. Za działalność w strukturach Zrzeszenia i na rzecz kultury kaszubskiej zostali odznaczeni dyplomami, odznakami i medalami. Również władze samorządowe Rumi i powiatu wejherowskiego przyznały nagrody i medale za zasługi społeczno-kulturalne wielu członkom Oddziału. W 2010 r. Rada Powiatu Wejherowskiego przyznała całemu oddziałowi medal „Za zasługi dla powiatu wejherowskiego”.
Na początku 2023 r. rumski part liczy ok. 200 członków.
WŁADZE ZKP PART RËMIÔ
20 września 2022 r. na walnym zebraniu sprawozdawczo-wyborczym ZKP O/Rumia wybrano prezesa, nowy zarząd i komisję rewizyjną Oddziału. Oto skład zarządu:
Józef Lanc – prezes Irena Gaj – wiceprezes Mateusz Klebba – wiceprezes Tadeusz Dominik – skarbnik Monika Kosińska – sekretarz. Członkowie zarządu: Anna Bach-Wandtke, Barbara Bryłka, Michał Czarkowski, Czesława Holk, Andrzej Lanc, Ireneusz Leśniak, Marian Płocki. Komisja Rewizyjna: Jerzy Nowak (przewodniczący), Czesław Hebel (sekretarz), Tomasz Block (członek).